پيشگو

يکي از خوانندگان سايت در خصوص برخي از آيات قرآن سوال کرده بوند که سوال و پاسخ به شرح زير تقديم مي گردد:

1- منظور خداوند سبحان از آيه شريفه ( و ما خلقت الجن و الانس الا ليعبدون ) چيست ؟ و اصولاً عبادت به چه مواردي اطلاق مي شود ؟ آيا فقط منظور نماز، روزه ،حج ،جهاد ،امر به معروف ونهي از منكر و….است يا واقعيات ديگري نيز در اين رابطه مورد نظر است ؟

2- در آيه مباركه ” والعصر ان الانسان لفي خسر” الخ … منظور خداوند ودود از عمل صالح چيست ؟ البته ميدانم كه اين بحث بسيار گسترده است و عمل صالح ونيكو بسيار زياد ولي بهترين اعمال صالح مورد رضاي او چيست ؟

پاسخ:سپاسگزار و شاکريم اما منظور از عبد و عبادت رابطه ظاهري بنده با خدا  نيست.و نیز اجراي مراسم ونمايش و آداب ظاهري  هم نمی باشد. ,يا رفتار و اعمال و عبادات فوق که در عين حال همه هم هست. رابطه عبدي يک رابطه دوسويه و دو وجهي,باطني و ظاهري ,عملي و نظري است. تنها در گفتار بی عمل یا لقلقه زبان نيست. رابطه دل و قلب است .اعتقاد و باور درونی و باطنی است به طوری که فرد درهمه جا از او گریز نیابد.

عبادت  براي جن و انس به مثابه يك نياز اساسي و محوري و عميق   است .انسان نيازهاي متعدد دارد كه برخي در عرض هم و برخي در دنباله و طول ديگري است و  به عبارت ديگر بعضي از نياز به مقدمات و شريطي  نياز دارد . و بدون آنها اين نياز درك يا رفع نمي شود.مثل غذاخوردن يا خوابيدن و نياز به هنر و خلق و ابداع.عبادت بزرگترين نياز غير مادي  براي انسان و بعد جنيان است.البته جن موجودي ناقص و محدودتر از انسان است  ولذا در درك و فهم و انجام برخي امور حتي از انسان تقليد مي كند..واز اين روست كه انسان مي تواند در امور معنوي و حتي ضد آن بسيار اقدام كند .زيرا بالقوه توان و نيروي لازم و كتفي در كار را دارد.هرچند كه اوهم براي  اين تربيت بايد رعايت مراتب و ترتيب  و مقدمات را داشته باشد.. مقدمه اي براي رفع يا تحقق برخي امور و نيازهاي ديگر چون رسيدن به آرامش . .يا مثلا در بحث  عبادت بدون درك توحيد نمي توان به درك عبديت وعبادت رسيد .توحيد زوايا و ابعاد زيادي وجوددارد و به سادگي براي انسان تحقق نمي يابد چه در عمل يا درنظر بايد دركي درست و پلكاني از آن را يافت و فهميد.د.معني و شكل و راه ورسم و چگونگي و راه  و بيراه و موانع و زمان و مكان  در توحيد و …در مجموع و به شكل ساده توحید به معنی پذيرش مطلق خدا به خدايي است .بي ترديد و شك ؛يکدله بودن  و شدن با وجود خالق است.پذيرش او و باور كردن او همراه با دوری از ریا  وفریب و نیرنگ و مکر با خدا یست .. .دوری از ریا و یکسانی  رفتار و گفتار وكردار در خلوت و جلوت .درون و بیرون یکی داشتن با خدا  ..و فقط يکي را خواستن و فقط به او رجوع کردن است .از من دون الله ولو بزرگان دين  ع  که در اعلی مرتبه بهشتند اما  در نهايت همه اين بزرگان هم بنده خالقند نه بیشتر و بزرگترین آن عزیزان عبده و رسوله ص است …توحید داشتن در نظر و عمل به معني رها شدن و سبکباری و سبکبالی است .فقط اياک نعبدوا ..واياک نستعين را در نظر و عمل اجرا کردن . بارها در نماز گفتن و هرروز در تمام آن ها و لحظه ها ی زندگی عملی ,اجرا کردن  این دستور کار است و  هرکه جنین بود و چنان کرد ..او ست که رو به سوی خدا دارد و اوست که در نزد خدا نیکوکار ودرستکار است.وبا مقدمه توحيد است كه عبادت شكل مي گيرد ومراتب و مراحل آن آغاز مي گردد.اماهمه مدعيان توحيد و عبادت در انس و جن چنينند؟ یک دله اند ؟یا صد دله؟از بام تا شام با خود و خلق خدا چه می کنند ؟
در جايي نوشته ام بندگي يا عبادت داشتن يا  مراعات نمودن قواعد ظاهري  شرع ويا تظاهر  به آنها نيست .ايا مي توان گفت كه آن كسي كه بي ا دبانه فرياد خود را ولو خشن  وبا تندی و بر خدا ميکشد واورا به حساب و خيال خود محاکمه مي کند.  يا گاه  با خدا قهر و اشتي مي کند ؟آيا چنين فردي از  دید عده ای بايد کافر تلقی شود.يا باید او را به سخت ترین وجه تنبیه کرد؟اآيا در مقام مقايسه او شبيه كودكي بي ادب نيست؟اگر کودکی عصبانی و ناآگاه بر سر مادر مهربان فریاد زند.مادر با او چه می کند؟اورا در آغوش می گیرد و می نوازد و دلنوازی می کند؟ یا خشم می گیرد و فرزند را می کوبد و.مي كشد و….پس خدا که از مادر مهربانتر است چه می کند ؟ا گر خدا عالم بر نهان و روح ونفس است می داند کدام بنده از او گله می کند ؟کدام انکار؟کدام از سر درد ناسزا می گوید ؟و گدام از سر کین و خودخواهی و غرور و نخوت اورا ناديده مي گيرد وكدام خدارا وسيله فريب و تحقق منافع خود قرار مي دهد ؟یا کدام در ظاهر بساط فریب انداخته و ریاکار و سالوس وزاهدنما و دنیاطلب است ؟و چه کسی به عکس و حتی با ظاهری غیر دینی و باطنی عارفانه ؟کیست که در خفا یا او فقط راز گفته و از او مدد مي خواهد, و خود در کار و تلاش مدام است تا از دسترنج خود ارتزاق کند نه از مال مردم و شبهه دار و…اوست که در عمل صالح است و به بندگي نزديک تر است تا ان که بي ياد خدا در دل  است .ولی برای فریب, مدام برزبان و  سخن  از او یاد می کند .ظاهر او این است که با خداست و با او همه آن اعمال را هم انجام دهد اما در دل با خدا نمي باشد . او تعالي را صادقانه نمي خواهد و فريب و ريا در حق خود و ديگران در دنيا داشته باشد ولو ان که متظاهر به خوبي و صلاح باشد عمل او در نزد حق تعالي ناپسند است.اين اعمال که در فقه امده و شما ذکر کرديد براي ان بوده که انسان به ياد او و در گفتگو با او باشد نه ان که خود اعمال را مهم يا بر اثر انجام نماز و… که فقط براي انسان  سود داردو نه  برای خدا .مدعي و متکبر شود و از مردم مطالبه احترام و جايگاه و رياست و…نمايد. پس مي شود که بسياري از حج ها و نمازها و روزه ها و…. عبادت نباشد مخصوصا براي کسي که خود را تافته جدابافته دانسته و يا به واسطه تظاهر  بر نماز و …مثلا بر  فردی بی  نماز ظاهري ,خشم گيرد و يا به کبر و خود برتر بيني و منم منم افتد و بندگان ديگر را خواريا بد , و بر اثر تکبر و عنوان خدا دوستي بنده ها را بيازارد ؟  خدارا بر آن بنده بخشایش است…که خلق از وجودش در آسایش است.. آیا در احوال علی ع چنین بود؟یا در مقام مثال می گویم :مگر مي شود شما به دوست خود اظهار علاقه کنيد بعد بر فرزندان او ظلم کنيد ؟يا اموال دوست را مصادره و غصب کنيد  و حق را به صاحبان حق ندهيد؟و باز خودرا نماينده و جانشين دوست بدانيد؟ يا بر علاقه مندان و دوستداران او و بنده او و با اموال و دارايي و بندگان او ظلم رواداريد ؟نماز مي خوانند و در درحين نماز از ياد او غافل و در محاسبه سود و زيا ن روزانه اند ؟ یا در حین نماز آن را برای ریا نشان به دیگری دهند ..نيت را قصد قربت به من دون الله کردن چه ثمري در بندگي دارد؟در حالي که فقير و مسکين و… وجود دارد پول در بانکها نهادن و بر ثروت افزودن؟ و حتی باز از مختصر آنان کندن و بر خود افزودن ؟وای بر کم فروشان؟وای برکسانی که زکات مال نمی دهند ؟چرا گفته؟؟ در جاييکه انسان مي تواند به بنده اي ياري بي مزد و منت کند و شاد ش کند ولي دريغ ورزد و نکند ؟يا از صدق و خلوص نمي کند .؟و هم او کسي باشد که هزار رکعت نماز در شب هم بخواند ؟ يا چندين حج رود و يا ماه ها روزه بگيرد؟ولی بی دلیل انسانی را بیازارد و از حق خود محروم سازد..…عبد بايد حق معبود و دستور او را فراموش و يا توجيه نکند اگر چنين کند و از رابطه عبدي خارج شود
سخن دراز است و خلاصه بايد ايک نعبدواو … را فهميد وعمل کرد تا عبديت را فهم نمود و مثل آن شاگرد نا خلف ما نشد که شما روي ديگر و متظاهر اورا مي شناسيد س ث را که دنيا و اخرت را تباه کرده منظور است..

در ايه بعد سوره عصر انسان درچهان مادي ودر رابطه به روابط ميان پديده هاي محدود زمان را در ک مي کندودر اين زندگي کوتاه مادي است که انسان مي تواند خود را اماده کند تا در جايي بي زمان و نا محدود ادامه دهد . ولي اکثر مردم سود اني را به سود درازمدت ترجيح ميدهند
عمل صالح عمل خود خواهانه و دنياطلبانه نيست.هر عملي که همرا ه با ياد خدا و مراعات مخلوقات و بندگان او و رعايت حق انها باشد خواه لذت از چرتي همراه با سپاس از حق تعالي و يا خوردن سيبي و باز با ياد او و يا ديدن چيز ي زيبا همراه با تحسين و بدون قصد تملک ان چيز و انحصار ان براي خود در صورت توان تا اعمالي که به ظاهر بزرگتر است . ان که در حال نشسته و لميده و ايستاده و در حين کار و خشم و شاري و فم و دارايي و ناداري و… با او و ياد او ست و در همه کارها اول نظر اورا بخواهد خواه چوپاني در ده کوره اي باشد يا قدرتمندي در جهان, براي خدا پست و مقام و شکل و لباس و ظاهر ادم ملاک کار نيست صدق اودر دل و عمل او در حد توان مهم است .
عمل دو جنبه دارد يا فردي است و مربوط به خود فرد است مثل ورزش يا تنبلي .دوم عملي که در رابطه با ديگران است .براي خدا کم و کيف کار و معيار ارزشگذاري ان ,به ميزان خلوص و عدم ريا و خودخواهي برميگرد.عمل صالح براي تسالم و دوستي و مهرباني و خيرخواهي با خدا و براي خدا است. اولين پايه عمل داشتن دانش و تعقل و تفکر در ست از خود و بعد از خداست رب هب لي حكما والحقني بالصالحين ﴿83﴾سوره 26: الشعراء صالح با خدا صلح ميکند که اهل صلح با افريدگان خدا باشد. ازار به کسي را با زبان ودست و فکر و مستقيم و غير مستقيم و…را پيشه خود نسازد .اما اين ازار اشکال گوناگون دارد. حتي نمازبعضي افراد, مايه ازار ديگري است .يا روزه مي گيرد و بداخلاقي مي کند. ويا در بسط يد و قدرت داشتن به مردم سخت مي گيرد .حج ميرودبه خدا نزديک شود؟يا به بازار؟ يا براي لقب؟يا توبه و استغفار واقعي؟يا براي تفاخر؟ بي توجه به نياز فقرا؟يا جلب رضايت ازار ديدگان از او؟تحقير و کوچک کردن ديگري ؟و با تفاخر ؟.
عمل صالح در باره خود ,نگهداري بدن و روح و نفس درعين مدارا و صلح و مهرباني و گذشت و حسن ظن و کمک و دستگيري و خير خواهي در حد مقدور برا ي خدا و به خود و ديگران است.عمل صالح کردار نيک پندار نيک و گفتار نيک و همراه با سلامت دل و روح و نفس و جسم است و مبارزه با ظلم و ظالم و ياري مظلوم ودانش درست از خدا و معاد و ايمان و …نه در اخرت غرق شدن در حد فراموشي دنيا ست و نه در دنيا فرو رفتن در حد فراموشي خدا و بندگان ,نه دربند ظواهر بودن و حکم دادن به تکفير ديگران براي ظاهر آنها و نه در باطن غرق شدن و ظاهر را فراموش کردن؛و عمل صالح :نه در چپ روي است و نه در راست روي, به تعبير سياسي .
اصل و ذات عمل صالح در باره ديگران و بندگان خدا,پذيرفتن و ايمان و عمل و رعايت مساوات و عدالت در تمام روابط اجتماعي است همه را بنده خدا دانستن و رعايت حق و حقوق انان کردن, خودرا برتر ويا به عکس پست تر از هيچ کس ندانستن و حق ديگران را به هر دليل ناديده نگرفتن و دادن حق هر کس به قدر نيازش ,به کودک شير خواره بايد شير داد و جاي راحت و تميز و مهرباني کردن حق است و به کودک بزرگتر غذا و اسباب بازي و لباس و مهرباني و به جوان امکانات لازم براي رفع نياز و رشد استعدادو حمايت مادي و معنوي و عدالت در ميان فرزندان يا عمل صالح در حق انان اين است که ,همه را يکسان ديدن در امکانات مادي و معنوي والدين در اين باره در جاهاي ديگر سايت توضيح داده ايم و نيز ترجمه مفهومي سوره معارج و…